Column Coen Toebosch: Als het maar leuk en gezellig is! Of bent u oprecht geïnteresseerd in het resultaat?

26 april 2010

Als het maar leuk en gezellig is! Of bent u oprecht geïnteresseerd in het resultaat?

“Er is al zo veel geschreven over het rendement van bedrijfsopleidingen en het is de vraag of ik daar in deze column nog iets aan toe kan voegen? Omdat ik in een grijs verleden ook nog een studie Opleidingskunde heb afgerond en de ontwikkelingen probeer te volgen, bespeur ik de neiging om nu een ‘semiwetenschappelijk’ theoretisch verantwoord stukje te schrijven. Dit zou dan gaan over theorieën en ontwikkelingen over het rendement van bedrijfsopleidingen. Maar gezien het feit dat ik daar niet goed in ben, vind ik het eigenlijk ook helemaal niet leuk om te doen. Daarom maar gewoon weer terug naar de dagelijkse praktijk. 

Collectieve verdwazing? 

In de praktijk verbaas ik me erover dat een heel groot deel van alle opleidingen, trainingen en cursussen die worden gevraagd, aangeboden en uitgevoerd, niet of nauwelijks rekening houden met criteria die invloed hebben op het daadwerkelijke rendement. Ik ben geneigd om te veronderstellen dat een verdere professionalisering van het vakgebied zou leiden tot meer aandacht voor het eindresultaat en het rendement, niet alleen in de theorie maar ook in de praktijk. Is er soms sprake van collectieve verdwazing wanneer de marktwerking en het grote geld een belangrijke rol gaan spelen? En is de waardering en de invloed van opleidingskundigen binnen organisaties daar mogelijk ook aan gekoppeld? Misschien dat ik daar eens een aparte column over moet schijven, maar nu weer terug naar waar ik was…

De goedkoopste aanbieder… wint 

Veel vragen van organisaties op het gebied van opleiding en ontwikkeling zijn helemaal niet gericht op het realiseren van een bepaald resultaat. Het is daarbij gewoon de vraag of een specifiek opgesteld programma uitgevoerd kan worden en wat dat dan kost. Veel aanbestedingen hebben dat karakter, lees ze maar eens goed door. Hierbij is de richtlijn: wie het programma met dezelfde titel en onderwerpen in minder dagdelen kan uitvoeren tegen de laagste kosten, die krijgt de opdracht.  

Als het maar leuk is geweest

Het is ook nog niet zolang geleden dat er organisaties waren die oprecht niet geïnteresseerd waren in het resultaat. Veel te ingewikkeld en toch niet te meten, werd er dan vaak geroepen. Doe maar gewoon een voorstel voor een programma en dan kiezen wij, samen met de deelnemers, wel voor het meest aansprekende aanbod. Als de deelnemers een leuke tijd met elkaar hebben en elkaar eens van een andere kant leren kennen, dan is de opleiding voor ons geslaagd. Gelukkig kom ik dat soort vragen nu steeds minder tegen en heeft de crisis volgens mij toch zo z’n voordelen, denk ik dan maar. Steeds meer organisaties zijn tegenwoordig juist teleurgesteld over het resultaat van opleiding en training. Achteraf realiseren zij zich pas hoeveel het eigenlijk kost. Het gaat daarbij niet alleen om de out-of pocket kosten, maar voornamelijk om de toegenomen taakbelasting en verloren arbeidstijd van de deelnemers. Daarnaast onderschat men de coördinatie, begeleiding en de aansturing van het gehele traject. Vaak wordt er dan ook nog geconstateerd dat er tijdens en net na de opleiding sprake is van een kleine verandering op organisatieniveau, maar dat na verloop van tijd het toch weer business as usual is en dan is men teleurgesteld in het traject. 

Hooggeacht publiek 

De aanbieders van opleidingen en training doen natuurlijk mee aan het hele circus. Zonder vraag geen aanbod en geen aanbod zonder vraag. Hun onderscheidende vermogen zit hem vaak in het feit dat zij een unieke methodiek of werkwijze hebben ontwikkeld. Leuk bedacht, goed uitgewerkt in complexe schema’s, spetterende presentaties en het verkoopt ook goed, maar of het nu echt zo’n belangrijke bijdrage levert aan het resultaat? Vaker nog zijn instituten uniek in hun trainers en docenten, die zijn echt onnavolgbaar in hun aanpak en presentatie en maken een verpletterende indruk op de deelnemers. Er zijn trainers en docenten die dat ook echt waarmaken, ook dat verkoopt goed en maakt indruk, maar of dat nu zo’n grote bijdrage zal leveren aan het resultaat?  

Verwachtingen overtreffen

Op die manier besteden we met elkaar veel teveel aandacht aan de uitvoering van de opleiding of training terwijl we weten dat het resultaat sterk wordt bepaald door de invulling van het hele voortraject en met name het natraject. In de dagelijkse praktijk wordt daar wel veel over gesproken, maar wordt er toch weinig concreet in geïnvesteerd door zowel aanbieders als afnemers. Waarom gaan we dan zo slordig om met alle kennis die toch ruimschoots voorhanden is? Natuurlijk is het niet eenvoudig om opleiding en training met goede en duurzame resultaten te realiseren. Het vereist een grote investering van alle professionals die erbij betrokken zijn.

De noodzakelijke investering in opleiding en training is relatief hoog en het resultaat valt achteraf vaak tegen. Toch is naar mijn idee voldoende kennis beschikbaar om het resultaat te verbeteren en zijn er op die manier resultaten te realiseren die de verwachtingen van iedereen zelfs kunnen overtreffen. Dan is het wel noodzakelijk dat zowel aanbieders als afnemers zich realiseren dat je niet voor een dubbeltje op de eerste rang kunt zitten, dan kan de voorstelling wel eens heel erg tegenvallen. Dat is niet in het belang van de individuele klant en ook niet in het belang van het imago en uitstraling van de branche en alle professionals die daarin werkzaam zijn. 

Een zorgvuldig ontworpen traject

Mijn persoonlijke mening is dat we vaak niet moeten kiezen voor opleiding en training als interventie, maar dat we kunnen kiezen voor alternatieve, goedkopere interventies als, begeleiding, instructies, beloning, samenwerking, werkomgeving, tools enz. En dat wanneer opleiding wel de juiste invententie is, accepteren dat we moeten investeren in een zorgvuldig ontworpen traject met veel aandacht voor aspecten in het voor- en natraject. Alleen dan kunnen we verwachtingen overtreffen en krijgt het vak weer de plaats en de waardering die het toekomt. Ik wens alle professionals veel succes bij het waarmaken van deze uitdaging”.